کتاب خانواده نیک اختر
مهاجرت فقط جابهجایی از یک کشور به کشور دیگر نیست؛ گاهی آغاز مجموعهای از دردسرهاست که تفاوتهای فرهنگی و رفتارهای آدمها، آنها را به موقعیتهایی خندهدار تبدیل میکند.
ایرج پزشکزاد در کتاب خانواده نیک اختر سراغ همین موقعیتها رفته و داستان خانوادهای ایرانی را روایت کرده است که در دهه پنجاه به آمریکا مهاجرت کردهاند، اما حالا با مشکلات مالی دستوپنجه نرم میکنند.
اعضای خانواده نیکاختر برای پرداخت بدهیهایشان به هر راهی متوسل میشوند. در همین شرایط، حضور «خانعمو»، دوست محمود نیکاختر، ماجرا را پیچیدهتر میکند. او که شخصیتی بذلهگو و پیشبینیناپذیر دارد، خواسته یا ناخواسته وارد گرفتاریهای این خانواده میشود و با رفتارهایش موقعیتهایی تازه برای خنده و دردسر به وجود میآورد.
پزشکزاد داستان کتاب خانواده نیک اختر را با یک اتفاق به حرکت درمیآورد و سپس با تصمیمها و واکنشهای شخصیتها، گرههای تازهای میسازد. روایت بهتدریج پیش میرود تا سرانجام، پس از فراز و نشیبهای مختلف، به تعادلی تازه برسد. در این مسیر، طنز راهی برای نشان دادن تناقضهای رفتاری و دشواریهای زندگی آدمهاست.
یکی از ویژگیهای کتاب خانواده نیک اختر شباهت ساختار آن به نمایشنامه است. صحنهپردازی و توصیفهای مفصل در این کتاب جای چندانی ندارند و گفتوگوها بار اصلی روایت را بر دوش میکشند. خواننده باید از خلال حرفها و واکنشهای شخصیتها، موقعیتها را بشناسد و مسیر داستان را دنبال کند.
این شیوه روایت، به ماجرا سرعت میدهد و کنجکاوی مخاطب را برای فهمیدن سرنوشت خانواده نیکاختر و خانعمو حفظ میکند. بخش مهمی از جذابیت کتاب نیز از همین گفتوگوها میآید؛ جایی که سوءتفاهمها، تصمیمهای عجولانه و تفاوت نگاه شخصیتها، زمینهساز موقعیتهای طنزآمیز میشوند.
خانعمو را میتوان یکی از چهرههای آشنای جهان داستانی پزشکزاد دانست؛ شخصیتی شوخطبع با تکیهکلامها و رفتارهای خاص که حضورش فضای روایت را تغییر میدهد.
دیگر شخصیتها نیز در مواجهه با گرفتاریها، خصلتهای خود را آشکار میکنند. دورویی، فریبکاری، سادگی و مهربانی از جمله ویژگیهایی هستند که در رفتار آنها دیده میشود و نویسنده با قرار دادنشان در موقعیتهای مختلف، سویههای کمیک این صفات را برجسته میکند.
در کنار این مسائل، اشارههایی به وطندوستی و دلبستگی به میهن نیز در گفتوگوها دیده میشود؛ موضوعی که به تجربه مهاجرت بُعدی فراتر از گرفتاریهای روزمره میدهد.
فضای داستان ممکن است مخاطب را به یاد اثر شناختهشده دیگر پزشکزاد، «دایی جان ناپلئون»، بیندازد؛ بهویژه از نظر تکیه بر گفتوگو و طنز رفتاری. بااینحال، شباهتهایی در فضا و شیوه روایت به معنای برابری این دو اثر از نظر پرداخت داستانی و پیچیدگی گرهها نیست و هرکدام را باید در جایگاه خود خواند.
کتاب خانواده نیک اختر تصویری طنزآمیز از زندگی مهاجرانی ارائه میدهد که میان مشکلات تازه، تفاوتهای فرهنگی و دلبستگیهای گذشته گرفتار شدهاند.
پزشکزاد با تکیه بر گفتوگو و رفتار شخصیتها، از دل همین گرفتاریها داستانی میسازد که در پس خندههایش، پرسشهایی درباره هویت، اخلاق و معنای تعلق به وطن نیز شکل میگیرد.
پایان
«لیست کتابها» را دنبال کنید
فعلاً استوریای برای نمایش نیست.






