کتاب تهران در بعد از ظهر
کتاب تهران در بعد از ظهر نوشته مصطفی مستور، مجموعهای شامل شش داستان است که هرکدام مخاطب را با شخصیت و موقعیتی متفاوت روبهرو میکند. مستور در این داستانها از یک زاویه ثابت به جهان نگاه نمیکند و برای روایت هر ماجرا، خود را به جای شخصیتهایی با پیشینه و شرایط اجتماعی متفاوت قرار میدهد.
همین تفاوت شخصیتها باعث میشود هر داستان حال و هوای مخصوص به خودش را داشته باشد. آدمهای این مجموعه لزوماً شبیه یکدیگر فکر نمیکنند و دغدغههای مشترکی ندارند. هرکدام از آنها با مسائل زندگی از زاویهای خاص مواجه میشوند و همین تفاوت نگاه، یکی از ویژگیهای قابل توجه کتاب است.
با این حال، در پس این تفاوتها میتوان دغدغهای مشترک را پیدا کرد؛ پرسش درباره معنای زندگی و جایگاه انسان در جهان. موضوع خدا و نسبت انسان با امر الهی،
یکی از مضامین آشنای آثار مصطفی مستور است و در کتاب تهران در بعد از ظهر نیز به شکلهای مختلف حضور دارد. نویسنده به جای ارائه یک پاسخ مشخص، شخصیتهایش را در موقعیتهایی قرار میدهد که آنها را وادار به فکر کردن درباره وجود، ایمان، مرگ و معنای زندگی میکند.
در نتیجه، مواجهه هر شخصیت با مفهوم خدا نیز یکسان نیست. هرکدام از مسیری متفاوت به این پرسشها نزدیک میشوند و تجربه شخصی خود را از آنچه در زندگی میگذرد، دارند. همین مسئله باعث میشود مضمونهای فلسفی کتاب، صرفاً به شکل بحثهای نظری مطرح نشوند و در دل زندگی شخصیتها جریان پیدا کنند.
نام داستانها نیز نشان میدهد که مستور در این مجموعه میان زندگی روزمره و پرسشهای بزرگ انسانی رفتوآمد میکند؛ از تهران و هیاهوی آن گرفته تا بهشت، دوزخ، برزخ و مسئلههای به ظاهر ساده زندگی.
در این میان، کتاب تهران در بعد از ظهر طولانیترین داستان مجموعه است و بخش قابل توجهی از کتاب را به خود اختصاص میدهد. در این کتاب روایت آدمها از تهران بیان میشود که هر کدام به مشکلات زندگی در این شهر اشاره میکنند و نویسنده تلاش میکند مخاطب را با موقعیتهایی مواجه کند که پاسخ نهایی و روشنی ندارند.
به همین دلیل، بسیاری از داستانهای کتاب تهران در بعد از ظهر، پایان بسته و مشخصی ندارند. نویسنده لزوماً همه چیز را توضیح نمیدهد و قرار نیست تمام پرسشهایی را که در طول روایت شکل گرفتهاند، پاسخ دهد. بخشی از پایان داستان در ذهن خواننده ساخته میشود؛ خواننده باید براساس اتفاقات، شخصیتها و موضوعی که با آن روبهرو شده، برداشت خودش را شکل دهد.
نثر روان مستور نیز کمک میکند این مفاهیم، با وجود درونمایههای فلسفی و گاه سنگین، برای مخاطب قابل دنبال کردن باشند. او پیچیدگیهای ذهنی شخصیتها را در قالب روایتهایی سادهتر مطرح میکند و اجازه میدهد پرسشهای اصلی داستان، به تدریج در ذهن خواننده شکل بگیرند.
کتاب تهران در بعد از ظهر را میتوان مجموعهای از روایتهای متفاوت درباره آدمهایی دانست که هرکدام به شکلی با زندگی و پرسشهای بنیادین آن روبهرو هستند.
کتاب نه قرار است یک پاسخ قطعی ارائه کند و نه همه چیز را برای مخاطب توضیح دهد. شاید یکی از جذابیتهای آن نیز همین باشد که پس از پایان آخرین داستان، بخشی از روایت همچنان در ذهن خواننده ادامه پیدا میکند.
پایان
«لیست کتابها» را دنبال کنید
در این کتاب چه میخوانیم؟
هیاهو در شیب بعد از ظهر
چند روایت معتبر درباره بهشت
تهران در بعد از ظهر
چند روایت معتبر درباره دوزخ
چند روایت معتبر درباره برزخ
چند مسئلهی ساده
فعلاً استوریای برای نمایش نیست.






